Przedstawiamy listę częstych  objawów,  po których możesz rozpoznać, że twój nastolatek odczuwa stres.  Jeśli nie masz pewności,  jak radzi sobie Twój nastolatek, zwróć uwagę na nastrój i zachowanie, w których mogą zachodzić takie zmiany jak:

  • wycofane lub „odłączenie”
  • utrata zainteresowania rzeczami, które zwykle lubi robić
  • zmiany w długości snu, trudności z zasypianiem, częste budzenie się
  • niechęć do jedzenia, czy nadmierne spożywanie posiłków
  • uczucie złości lub rozdrażnienia
  • obgryzanie paznokci, skubanie palców, wyrywanie włosów

Jak  pomóc nastolatkowi ze stresem związanym z egzaminami.

Trochę stresu może pomóc nastolatkowi lepiej się uczyć, ale zbyt duży stres może być szkodliwy dla jego  zdrowia i wydajności.

Stres egzaminacyjny może dotyczyć każdego ucznia. Niezależnie od tego, czy twój nastolatek to uczeń, który osiąga wysokie wyniki na tle swojej klasy, czy  uczeń, który szedł przez szkołę nie martwiąc się zbytnio o swoje stopnie, czy uczeń borykający się z konkretnym przedmiotem  lub tematem. W czasie egzaminów napięcie związane ze stresem może dosięgnąć każdego ucznia.

Jako rodzic lub opiekun widząc stresujące się  dziecko sam możesz czuć  zdenerwowanie, gdyż możesz mieć trudności ze zrozumieniem jego zmartwień. Możesz też martwić się, jeśli zauważysz, że zachowanie twojego dziecka nagle się zmienia. Możesz także zmartwić się faktem, że nie zauważyłeś, że twoje dziecko jest zestresowane dopóki on, ona,  nauczyciel lub rówieśnik nie przekazał tobie jakiejś niepokojącej informacji.

Zanim będziesz mógł pomóc swojemu dziecku, musisz zrozumieć, czym jest stres.

Stres jest normalną reakcją ciała na trudne sytuacje. Kiedy znajdujemy się w trudnych, niebezpiecznych lub niespodziewanych sytuacjach, nasze ciało reaguje w sposób, który ma nas chronić przed krzywdą. Uwalniają się hormony, takie jak adrenalina, które podnoszą nasze tętno i tempo oddechu, napinają mięśnie i wyostrzają ostrość.

Jeśli chodzi o stres związany z nauką i egzaminami, odrobina stresu może być korzystna.

Do pewnego poziomu stres może być dobry, gdyż zwiększa  produktywność, sprawia, że ​​m się chęć osiągać cele. Dostarcza adrenalinę i energię, aby wszystko się udało.  Sytuacje, które nastolatki odczuwają jako stresujące, mogą się znacznie różnić: niektórzy będą czuli  presję, aby dobrze radzić sobie w szkole  lub uczyć się dla osiągania wysokich wyników. Niektórzy będą się stresować w sytuacjach społecznych lub wobec wymagań rówieśników czy szkoły.

Po czym poznać czy twój nastolatek jest zestresowany?

Niektóre nastolatki mogą komunikować o tym, że  są zestresowane, podczas gdy inne mogą zachowywać rzeczy dla siebie lub nie mieć wystarczającej  pewności siebie, aby podzielić się z dorosłym tym, jak się czują. Czasem zwyczajnie mogą nie wiedzieć, że to co odczuwają to jest stres.

Rodzicu, nie bądź obojętny wobec swojego nastolatka, obserwuj  zmiany w zachowaniu nastolatka, które mogą wskazywać, że może czuć się zestresowany.

Być może zauważysz, że jego sen jest zaburzony, że ma trudności z zasypianiem, często się wybudza lub wstaje  wcześniej niż zwykle. Jeśli czuje się ogólnie zmęczony  i mówi, że przez większość czasu odczuwa zmęczenie,  może to być oznaką stresu.

Inne zmiany w rutynie, takie jak jedzenie mniej lub więcej niż zwykle, nie spędzanie czasu z przyjaciółmi lub martwienie się mniej lub bardziej niż zwykle, mogą być oznakami stresu nastolatka.

Naprawdę wyraźnym znakiem jest to, że nie cieszy się z tego, co kiedyś sprawiało mu ogromną radość.

Jeśli uważasz, że twój nastolatek jest zestresowany, ważne jest, aby coś z tym zrobić. Wymagane działania będą się różnić w zależności od dziecka i sytuacji. Spróbuj wykonać  sześć poniżej wymienionych  kroków, aby pomóc nastolatkowi radzić sobie ze stresem:

  1. Zainicjuj rozmowę

Chociaż twój nastolatek może nie być typowo rozmowny, ważne są regularne rozmowy o tym, jak się czuje i radzi sobie z różnymi aspektami ich życia.

Wasza rozmowa nie musi być super poważna. Chodzi tylko o otwarty dialog, o stworzenie przestrzeni do tego, aby twoje dziecko mogło się swobodnie wypowiedzieć i zostało wysłuchane.

Zapytaj je o możliwe oznaki stresu, które zauważyłeś. Zapytaj też czy wie, co powoduje w niej stres. Jeśli potrafi określić, co sprawia, że ​​jest zestresowany poproś,  aby opowiedział ci o tym i pokaż, że naprawdę słuchasz, nie przerywając i zadając  dalsze pytania. Nie patrz jednocześnie w telefon czy komputer kiedy rozmawiasz ze swoim nastolatkiem. Popatrzcie sobie w oczy podczas szczerej rozmowy. Nawet jeśli oboje nie potraficie rozwiązać problemu razem, po prostu podzielenie się swoimi przemyśleniami może pomóc nastolatkowi iść naprzód z mniejszym stresem. Dzięki temu, że będzie czuł się wysłuchany będzie odczuwał twoje wsparcie.

  1. Upewnij się, że proces nauki skończył się na kilka dni przed egzaminem.

Jeśli widać na horyzoncie zbliżający się termin, który stresuje twoje dziecko, może ulec ono pokusie, by skupić się tylko na nauce, bez robienia sobie  przerw. Trochę wolnego czasu na relaks jest korzystne dla regulacji poziomu stresu, a nawet może sprawić, że dziecko będzie bardziej skoncentrowane na egzaminie. Bardziej korzystne jest rozpoczynanie egzaminu z tzw. „świeżą głową”. Przed ważnymi egzaminami nie dokładaj też pracy swojemu nastolatkowi. Daj mu wolne od obowiązków i pilnych zobowiązań rodzinnych.

  1. Jedzenie, picie, sen, komfort

Trudno sprostać wysokim celom, takim jak zaliczenie trudnego egzaminu z matematyki czy języka polskiego, gdy podstawowe potrzeby, takie jak odżywianie i sen, nie są zaspokojone. Jeśli nastolatek zaniedbuje dbanie o siebie, aby skupić się tylko na nauce nadszedł czas, abyś jako rodzic lub opiekun wkroczył do akcji i dopilnował swojego nastolatka.

Lata młodzieńcze to świetny czas, aby uczyć młodych ludzi, że dbanie o siebie poprzez zdrowe odżywianie się, picie wody,  aktywność fizyczną i wystarczającą ilość snu może pomóc uniknąć nadmiernego stresu a nawet złego samopoczucia. Wyrabia także dobre nawyki na przyszłość.

Stosowanie zdrowego stylu życia buduje odporność. Rzeczy takie jak jedzenie, sen i ćwiczenia stanowią  czynnik ochronny oraz stanowią dobre zasoby. Kiedy  coś pójdzie nie tak w życiu nastolatka, mając w nawyku zdrowy styl życia, będzie mógł sobie lepiej poradzić z wyzwaniami dnia codziennego.

Jeśli nie wiesz na czym polega zdrowy styl życia, zwróć się o pomoc do pediatry, dietetyka czy trenera sportu. Nastolatek najlepiej uczy się przez naśladowanie rodzica. Jeśli sam nie prowadzisz zdrowego stylu życia jako rodzic, trudniej  będzie ci zachęcić do tego nastolatka.

  1. Sprawdź czy twoje oczekiwania nie przekraczają norm zdrowego rozsądku.

Stres może się pojawić, gdy własne oczekiwania wobec siebie lub  oczekiwania innych, nie pasują do tego, co jesteśmy w stanie lub chcemy osiągnąć.

Ważne jest, abyś jako rodzic  zastanowił się, jakie masz oczekiwania wobec swojego dziecka i czy mieszczą się one w granicach zdrowego rozsądku, możliwości twojego dziecka oraz czy nie są zbyt wygórowane. Jeśli nie wiesz czy masz nadmierne oczekiwania wobec swojego dziecka zawsze możesz je o to spytać.

Niektórzy rodzice mogą uznać, że źródłem stresu ich nastolatków jest to, że oni sami postawili sobie bardzo wysokie oczekiwania. W przypadku stawiania sobie nadmiernych oczekiwań zawsze warto sprawdzić jakie jest ich źródło. Może klasa, w której jest twoje dziecko jest pełna zbyt ambitnych dzieci i twój nastolatek chce za wszelka cenę  im dorównać?

Pamiętaj, że stopnie w szkole nie są najważniejsze. Twoje dziecko to ktoś dużo ważniejszy niż tylko  wynik w librusie.

Jeśli masz naprawdę wysokie oczekiwania jako rodzic, a twój nastolatek zdaje sobie z nich sprawę i wie, że nie może im sprostać,  to naprawdę ważne jest, aby o tym porozmawiać. Zastanów się, dlaczego masz takie oczekiwania wobec swojego dziecka.  Zastanów się, w jaki sposób możesz współpracować z nastolatkiem, aby dostosować oba swoje oczekiwania do jego możliwości.

Wyznaczanie celów, które są trudne, ale możliwe do spełnienia, jest ważną umiejętnością dla nastolatków. Stanowią cenną lekcję zarządzania sobą i swoimi zasobami.

Utrzymywanie komunikacji z nastolatkiem, nawet jeśli nie chcą dużo rozmawiać, jest doskonałym pierwszym krokiem do pokazania nastolatkowi, że go wspierasz i szanujesz.

  1. Zadbaj o odpowiednie do wieku dziecka narzędzia do zarządzania stresem

Nie rodzimy się wiedząc, jak radzić sobie ze stresem związanym z życiem we współczesnym świecie, ale w miarę dorastania uczymy się nawyków (dobrych lub złych). Dostarczenie nastolatkowi pozytywnych narzędzi, które mogą wykorzystać do pomocy sobie w stresie, może je przygotować na całe życie.

Jest wiele ogólnodostępnych narzędzi, takich jak aplikacje do nauki oddychania, metody relaksacji, nagrania do praktyki uważności, które można łatwo zastosować dla redukcji stresu.

  1. Szukaj dodatkowego wsparcia, gdy jest to potrzebne

Stres egzaminacyjny może być bardzo poważny.  Jeśli obawiasz się, że stres twojego nastolatka jest nadmierny i zaczyna wpływać na jego zdrowie lub samopoczucie  lub nie jesteś pewien, jaki krok podjąć samemu, możesz szukać pomocy w wielu różnych miejscach. Nie bój się sięgać po pomoc i wsparcie. Pamiętaj, że szukanie pomocy to oznaka siły, nie słabości.

 

Katarzyna Kosakowska